Женското политичко учество на локално ниво и во 2025 година останува структурно ограничено. Иако во последните три изборни циклуси се бележи зголемување на уделот на жени кандидатки за градоначалнички, овие промени се маргинални и не резултираат во значајно зголемување на бројот на избрани градоначалнички.
Истражувањата на Реактор за учество на жените во политика на локално ниво* покажаа јасни родови разлики во поддршката што кандидатите ја добиваат од политичките партии. Мажите почесто добиваат целосна партиска поддршка, додека жените почесто пријавуваат ограничена или амбивалентна поддршка од сопствената партија. Истовремено, мажите политичари го припишуваат недостигот на жени на позициите градоначалник на наводен недостаток на интерес или амбиција кај жените, додека самите политичарки зборуваат за соочувањето со системски бариери – традиционални општествени ставови, неформални партиски правила и доминација на мажи во одлучувачките партиски структури.Покрај тоа, медиумските практики и јавниот дискурс поставуваат повисоки стандарди за жените во политиката отколку за мажите, со што дополнително се ограничува нивната легитимација и видливост. Притоа, зголемувањето на бројот на жени кандидатки не е доволно само по себе, доколку политичката култура, јавниот дискурс и распределбата на ресурси останат родово асиметрични.
Во март 2023 година, Комисијата за еднакви можности на жените и мажите во Собранието на Северна Македонија предложи конкретни измени во Изборниот законик – воведување квота 50-50, квота од 30% за помалку застапениот род во кандидирањето за градоначалнички, и квота од 40% за министерските позиции. Сепак, иницијативата не беше политички поддржана и не резултираше со промени.
Потребно е повторно отворање на ова прашање, не како репрезентативен симболички гест, туку како суштинско прашање за пристап до реална политичка моќ. Квотите, пак, се инструмент кој може да создаде предуслови за зголемено присуство на жени во позициите на одлучување, но паралелно со тоа мора да се осигура дека жените имаат политички простор, ресурси и институционална поддршка да ги артикулираат и застапуваат приоритетите на жените на локално ниво.* „Жени во политиката 2: Патот до политичките функции и влијанието на локални ниво во С. Македонија”. (2023). Реактор – истражување во акција.